Ахборот коммуникацион воситалар асосида илғор педагогик технологияларни жорий қилиш У. Эгамова (Жиззах КҲК)
Ахборот коммуникацион воситалар асосида илғор педагогик технологияларни жорий қилиш У. Эгамова (Жиззах КҲК)
Маълумки, ЮНЕСКО таърифига асосап педагогик технология-таълим бериш ва ўзлаштириш усулларини яратиш, қўллаш, уларни ягона тизимга келтириш йўли билан инсон салоҳияти ва техник воситаларининг барча имконятларидан мувофиқ фойдаланиб, билимлар ўзлаштирилишининг энг мақбул жараёнидир. Хозирги пайтда таълим тизимида тихника воситаларнинг барча имкониятиларини жамлапган мулътимедия воситалари ҳисобланиб, у ўқитишнинг сифатини ва самарасипи ошириб ўргатишини энг қулай усулларидан ҳисобланади. Унинг ажралиб турувчи белгиларига қуйидагилар киради: • ахборотнинг хилма-ҳил турлари: анъанавий (матн,жадваллар, безаклар ва бошқалар), оригинал (нутқ, мусиқа, видеофильмлардан парчалар, телекадрлар, анимация ва бошқалар) каби турларини бир дастурий махсулотдан интеграциялайди; • видео ва аудио ахборотларни компьютерда қайта ишлаш ва акс эттириш учун марказий процессорнинг харакатчанлиги, маълумотларни узатиш шинасинипг ўтқазиш қобилияти, тезкор ва видео-хотира, катга сиғимли ташқи хотира, хажм ва компьютер кириш чиқиш каналлари бўйича алмашуви тезлигини таҳминан икки баравар ошириш талаб этилади; • «инсон-комиьютер-инсон» интерактив мулоқотининг янги даражасини таъминланиши.
Юқоридаги воситаларнинг таълим тизимида қўлланилиши қуйидага афзалликларга эга: • ўқувчининг эшитиш ва кўриш орқдли эслаб қолиш қобилятииинг дарс жараёнига самарали жалб этилиши, берилаёгган материалларни чуқур ва мукаммалроқ ўзлаштириш имконятини беради; • янги маълумот ва япги жорий қилинган ҳилма-ҳил педагогик усуллар билан яқиндан танишиб алоқа қилиш иштиёқининг ошиши; • дарс бериш ва билим олиш вақтини қисқартиришш.
Мультимедияни таълим жараёнига қўллашнинг асосий муаммолари қуидагилардир: 1. Таълим учун зарур бўлган ўқув материалларининг электрон версияларни интеллсктуаллаштириш, яъни электрон дарсликларни давлат таълим стандартлари талабларига мос равишда суиъий интеллект усулларини қўллаш асосида ишлаб чикиш. 2. Ишлаб чиқилган компютер дастурларига мультимедия элементларини қўллаш учун тизимли мувофиқлаштирувчи ва уларни боғловчи интерфейс дастурларини ҳам яратиш ва қўллаш. Юқоридагиларга асосланиб ўқитувчи ва талабанинг бевоеита иштирокисиз (масофавий) ўқитиш услубларини ишлаб чиқиш замонавий муаммолар сирасига кириш. Масофавий ўқитиш тизимидан фойдаланувчи ўзига керак бўлган билимлар мажмуаеини олиш учун электроп кутубхона, яъни фанлар бўйича электрон ўқув материаллари (электрон дарсликлар, электрон қўлланма, вертуал стендаар, вертуал лабараториялар, клинкалар) мажмуаси мавжудлиги муҳуим роль ўйнайди. Олинган билимларни баҳолаш тизими диалог режимида тингловчининг курсдаги фанлардан мавзулар бўйича ўзлаштирганлик даражаси ҳақидаги маълумотга ва унга қараб қайта ўзлаштириш лозим бўлган қисмларга гипербоғланишларни таъминлаши лозим бўлади. Демак, электрон дарслик фойдаланувчининг билим даражасини баҳолаш ҳам лозим. Олинган натижалар коммуникацион тармоқлар орқдаи масофавий ўқитиш маркази веб-серверига тингловчи ва ўқитувчи шахсий папкасига (шу билан бирга, электрон почтасига) узатилади. Вертуал курсдан олинган билимларни баҳолаш натижаларининг ҳаққонийлигига ишонч хосил қилиш учун (сертификатлаш) битирувчиларнинг фанлар бўйича экспертлар (профеосор-ўқитувчилар) билан (ўзаро келишилган вақтда) жонли мулоқатни белгиланган усулда ташкил қилади. Бу ерда ипшаб чиқилаётган элеюрон дарсликларга маълум бир талаблар мажмуаси илгари сурилади, яъни ўзлаштирилган блоклар бўйича тест синовлари ўтказилиб унга асосан тингловчи ўзлаштириши қониқарсиз бўлган қисмлар ва ҳокозо ҳақида тўлиқ маълумотга эга бўлипш (тегишли мапбаалар рўйхати) лозим бўлади (гипербоғланишлар ташкил қилиниши лозим). Демак: мультимедия технологияларни ўқув жараёнига жорий қилиш натижасида масофавий услуб асосида ўқитиш жўғрофий жиҳатдан узоқда жойлашган таълим муассасаларидаги ўқувчиларнинг билим олишига кснг имкониятлар очиб беради.
